Funda Önkol


Vassilis Rouvalis İle Söyleşi

 

 

“Şiir gerçekliğin içindeki başka bir gerçekliktir.”

Şiiri nasıl tanımlarsınız?
Şiir kaynağını hüzünden alan cesur bir tavırdır. Gerçekliğin içindeki başka bir gerçekliktir. Şiir tanımlanamaz, ancak sözcüklerin, deyimlerin, mesajların okunmasından başlayıp; içsel, ruhsal bir süreçte sonlanan bir deneyimdir. İnsanlar şiir dünyasına ister şair ister şiir okuyucusu olarak katılsınlar fark etmez, bunu yapanlar çok şanslı kişiler.

Şiir alanında kariyeriniz nasıl gelişti? Şiir yazmaya ne zaman başladınız?
Yazar mesleğini seçmez. Kendini sözcüklerin evreninde ifade edebilme yeteneğine sahip olduğunu anlar yalnızca. Bu yeteneği büyütür ve deneyimler. Sanırım ortada anlatılacak bir kariyer yok, en azından benim açımdan. Bir yaratıcı olarak kendimi aşamalı olarak kabul edişim var yalnızca. Bu açıdan yalnızca ifade etme ihtiyacı içinde olan çocuksu bir imgelemden söz edebilirim, anımsadığım bu. Sonra ardından ergenlikte utangaçlık ve merak uyandıran bir kayıp pusula duygusu. İlk kısa öyküm ve ilk şiirim bir tutuşma haliydi. Şöyle söyleyeyim; bir bebeğin ilk dişi gibi, kurumuş bir pınarı yeniden canlandırmaya çalışan biri gibi, yazdan sonra sonbaharın ve ardından kışın gelmesi gibi.

Bize yaratım sürecinizi anlatabilir misiniz? Örneğin, kalemi elinize alıp yazmaya başlayabilmeniz için size neler ilham verir? Yazmaya nasıl başlarsınız ve yazacaklarınızın bittiğine nasıl karar verirsiniz?
Zor bir soru ve aynı derecede zor bir yanıt. Hiç bilmiyorum. Bir şey nasıl yaratılmaya başlanır ve nasıl tamamlanır… Ancak “konuşan” ve benim yazdıklarıma rehberlik eden içgüdüyü çok iyi biliyorum. Ben poetik sentezle uğraşıyorum, otonom şiirle değil. Yazılanı istenilen hale getirmek için gereken zaman, çalışma, yeniden üstünden geçme, yazıda değişiklikler yapma gibi aşamaların nasıl yorucu süreçler olduğunu anlatabilirim. Öykülemede olduğu gibi, poetik sentez anlatı gerektirir. Geometri, ruhani anlamların kullanımını ve görünmez bir metronom gerektirir. İlham metafiziktir ve kontrol edilemez bir fonksiyondur. Bir yerden gelir; kişi, imgelemi ve mantığı arasında gider gelir ve ardından başka bir yere gider. Atalarımdan Homeros’un ilhamı çok doğru bir sözcükle, “Muse” olarak, adlandırdığını düşünüyorum. Çekici bir figür, bir hayalet gibi şeffaf, zihne bir anda girip, girdiği gibi bir anda çıkan.

“İlham metafiziktir ve kontrol edilemez bir fonksiyondur.”

Şiirinizi kimler ya da neler etkiliyor?
Ben Egonun yıkımı kavramından etkileniyorum. Beni ebedi ilerleyişindeki var oluş ilgilendiriyor. Varlığın kendini yeniden üretme şekli beni heyecanlandırıyor. Şiir akımlarıyla ilgileniyorum. Bu nedenle Romantizmi, Sürrealizmi ve Postmodernizmi göz önünde bulunduruyorum. Bunlar benim şiirimi etkileyen lezzetler ve etmenler… Diğer yandan, en önemli şey; sözcüklerle düşünmenin ve yaratmanın her şeyi nasıl etkilediği: günlük yaşamı, ilişkileri, insan davranışlarını gözlemlemeyi, zamanın ruh halimdeki etkilerini, yer algısını, bitmek bilmez ilahi bir yaradılış olarak sanata hayranlığı. Şiirimi etkileyen ve Türk okurlara egzotik gelebilecek çok önemli bir başka şey var: Üç bin yıldır kesintisiz konuşulan ve şiir sanatını doğuran Yunanca. Yunanca çok fazla sayıda şair yarattı ve bundan da öte, bu şairler dünya edebiyatında şiirin şu anki söylemini belirledi. Böyle büyük bir yükün farkındayken, böyle bir külliyatın içinde ilerlerken ona kayıtsız kalmak ya da onunla rekabet etmemek pek o kadar kolay değil.

Şiirinizle aradığınız nedir?
Bu sorunuzu yanıtlamak için Emmanuel Levinas’ın yerinde bir sözünü alıntılayacağım: Şiir üzerine çalışmak istedim; önce içgüdüsel, sonra bilinçli. Şiir benim zihnimin sınırlarını genişleten ve başkalarına farklı yolllar sunan bir macera. Bu şu demek: Bir yandan konuşmanın sınırlarıyla büyülenirken (Antik Yunanca’da konuşma sözcüğünün karşılığı Logos-akıldır.), diğer yandan ondaki temel gerçeğin peşinden gidiyorum. Felsefede olduğu gibi etik bir duruş gerekir. Çünkü akıl ötekini hedefine alır ve onu etkiler, ötekilerle ilişkiler geliştirir ve karşılıklı bağımlılıklar yaratır, yararlı ya da yararsız…

Sosyal platformların şiir için tehdit oluşturduğunu düşünüyor musunuz? Sosyal medyada yazmanın güçlükleri neler ya da sosyal medyayı şiirleriniz için uygun bir alan olarak görüyor musunuz? Digital dünya şiiri destekliyor mu?
İnternet platformları, websiteleri, internet üzerinden yayınlanan magazinler, sosyal ağlar, elektronik dosyalar, dijital kütüphaneler okuma kültürünün yeni kullanım alanları. En başından beri, yazarları, okurları, entelektüel ürünleri bir üst düzeye taşıyacak, yararlı bir multi-dijital Gutenberg’in ortaya çıkacağına inanıyordum. 2006 yılında ilk Yunanca e-magazin olan ve şiirin okur kitlesinde yaygınlaşması bağlamında yeni bir sayfa açan “.poema..”yı yayınlamam tesadüf değildi. Okuyucuya ekrandan ulaşmaya çalışmak gerçekten çok zor. Şiir sanatının iletimi için bir yol olarak kabul ettirilmeye çalışılmakta. Bu dünyanın her köşesindeki şiirlerin ve şairlerin temasını sağladığından heyecan verici bir gerçeklik. Daha önce böyle bir olasılık yoktu. Bu şiirin kesinlikle çok yararlanabileceği bir devrim. Öte yandan, bu “dijital kolaylık” kendilerini şair olarak göstermek isteyenlere ya da iyi şair olmak isteyenlere bir yarar sağlamaz. Hayır… Şiir sanatı “ego”yu cezalandırır, diğer yandan yorulmadan çalışıp, yazmaya uğraşanları da ödüllendirir. Dijital dünya şiiri destekliyor, geliştiriyor ve kalitesini netleştiriyor.

“Şiir iyimserliktir.”

İnsanlığın bu çağında şiir nedir? Şiir varolmaya devam edebilecek mi?
Her nesil kendi kimliğini bir sonraki nesle aktarmaya uğraşır. İnsanın koşulları özellikle medeniyetin sınırlarını zorlamak için umutları ve hırsları doğuran, korkunç 19.yüzyıldan sonra yavaş gelişiyor. Eğer tarihsel varoluşumuzun ideal olmadığı konusunda hemfikir olursak, insaoğlunun kaybettiği o sınırları tartışma noktasına gelebiliriz. Modern felsefi düşünceyi izleyen biri ve Ontoloji fanı olarak ben çıkmaz sokaklara inanmıyorum. Şiir üzerine yaptığımız bu kısa konuşmada, şiirin Evrime katkısını, “engeller”e karşı yarattığı dinamikleri, insan ruhunun gelişmesi için sunduğu düşünce desteğini göz ardı ederek geçemem. Ancak her şeyin değerinin yittiği bir çağda yaşıyoruz. Düşünceler, demokrasi, humanizm yükselen yeni çağın kinizmi ile test ediliyorlar. Unutmayalım, şiir her zaman yaşar. Bunun aksini söylediklerinde Nazi kamplarındaki kabustan şiir sayesinde kurulan şair Paul Celan’ı anımsıyorum. İyimser olalım. Zaten şiir iyimserliktir…

 

Vassilis Rouvalis Yunanli yazar, gazeteci, çevirmen.

1969’da Atina’da doğdu. Aile kökleri Achaia Verino ve Messinia Koroni’ye dayanmaktadır. Girit Üniversitesi’nde Bizans Tarihi ve Modern Yunan Edebiyatı okumuştur. Batı Makedonya Üniversitesi’nde Yaratıcı Yazarlık üzerine doktora yapmaktadır.

Pek çok önemli gazetede çalışmış (Nea Selida, Eleftherotypia, Apogevmatini, Avgi), radyo ve televizyon kanallarında programlar yapmış (Deftero Programma – ERTOPEN), pek çok kültür dergisine ve yerel gazetelere katkıda bulunup, genel yayın yönetmeni olarak çalışmıştır. B-Side müzik dergisini yayınlamıştır. Online şiir dergisi .poema ..’nın yaratıcısı ve yöneticisidir. Aynı isimli yayınevinin ve Grafomichani Editions’ın genel yayın yönetmenidir.

Şiir ve öykü kitapları ve İtalyan edebiyatından çevirdiği kitaplarıyla 21 eserde imzası vardır. Eleştirileri ve makaleleriyle pek çok edebiyat dergisinde yer almıştır (Dentro, Poiesi, Anti, Diavazo, Dekata, Na ena Milo, Ideodromio, Porfyras, Bookmarks, Mono, Entefktirio, Apeliotis, Eridanos, Mikro Pezo gibi).

Çalışmaları çevrilerek yurt dışında antolojilerde ve dergilerde yayımlandı. Eserleri; İtalyanca, Fransızca, İspanyolca, Rumence, Almanca, İngilizce, İbranice, Çekçe, Lehçe, Sırpça ve Hırvatçaya çevrildi.

Görsel sanatlar alanında da işbirlikleri oldu (şiirsel aforizmalar ve imgelerle oluşturulan video Anamesa – Panagiotis Tempelopoulos, 2013 & Lexeis: Thalassa fotoğraf serisi (Yazarlar Derneği’nin “Vioi Parallili” karma sergisi, Koroni, Messinia’da kişisel sergi) , 2015’te) ve tiyatro (tiyatro oyunu Fersah – Yannis Kalavrianos tarafından yönetildi, Müzik: Nikitas Kissonas).

Ayrıca şiir eleştirileri, çeşitli konularda makaleler yazar ve edebiyat dersleri verir. Atina Günlük Gazeteler Gazeteciler Birliği (ESIEA), Yazarlar Derneği, Achaia Araştırmaları Derneği, Messinia Yazarlar Birliği’nin düzenli üyesidir ve ayrıca Şairler Meclisi’nin kurucu üyesidir.

 

Wikipedia link: Βασίλης Ρούβαλης

www.rouvalis.gr | www.poemaeditions.gr | http://vassilisrouvalis.blogspot.gr